Veritabanı

BilgiPedi sitesinden

Veri tabanı, en geniş anlamıyla; birbiriyle ilişkili verilerin tekrara yer vermeden, çok amaçlı kullanımına olanak sağlayacak şekilde depolanması olarak tanımlanabilir. Enformasyon alanında en çok bibliyografik veri tabanları kullanılmaktadır. Bunun dışında sayısal, tammetin, adres, sözlük, kaynak veri tabanları da bulunmaktadır. Veri tabanının oluşum süreçlerine bakıldığında en önemli basamaklardan birinin indeksleme yada diğer bir değişle dizinleme olduğu görülür.

Dizin her türlü yayın ve/veya kayıt üzerindeki kavramların, konuların, kelimelerin yerini gösteren sistematik bir rehberdir. Bir dizin, konuların nerede bulunabileceklerini göstererek bunlara kolay ulaşımı amaçlayıp, genellikle alfabetik olmak üzere mantıksal bir düzen içerisinde sıralanan konu girişlerini içerir.(1) Bir başka tanıma göre bir gösterici veya belirteç ya da tam olarak ifade edilirse, bir derme yada veritabanında mevcut olan materyallerin veya ondan türetilen kavramların sistematik rehberidir. İyi bir indeks bilgi arayan kişiyi ilgili kaynağa kolayca yönlendirebilmelidir. Dizinleme veya İndeksleme ise bir dizin oluşturma işlemi olarak tanımlanır.

İndeksleme veya konu analizi , kontrollü terimler listesi yani tezorustan seçilmiş terimlerin kullanılmasıyla dokümanın konu içeriğinin tanımlanması işlemidir. İndekslemenin amacı kullanıcıların istedikleri konulardaki dokümalara isabetli ve kolay erişmelerini sağlamaktır. Bilgiye erişimin etkinliği indekselemenin kalitesi ve başarısına bağlıdır. Turk Tıp dizininde tezorus olarak MeSH kullanılmaktadır.

Tezorus veya kavramsal dizin belirli bir bilim dalında sözcüklerin eşanlamlılarını, hiyerarşisini ve birbiri ile ilişkilerini gösteren terimler listesidir. Tezorusu oluşturan terimler kontrollü indeks terimlerinden oluşmaktadır. Tezorus özelliği denetimli ve dinamik bir liste olmasıdır. Tezarus indeksleme için kullanılan gerekli tüm kelimeleri içerir. Tezarus kullanımı terminoloji kontrolünü sağlar.